photo_2017-09-15_22-21-28

هودر:یادداشت  دکتر محمد آریامنش از خاطرات روز زلزله طبس ۱۳۵۷

این یادداشت چند سال پیش از محل اقامت وی دربنگلور هند منتشر شده است

بنام خدا

موضوع انشا:
تابستان را چگونه گذراندید ؟

تابستان سال ۵۷ من کلاس چهارم دبستان را در بیرجند تمام کرده بودم بعد از تعطیل شدن مدرسه حدودا” تیر ماه بود که برای گذراندن تعطیلات به طبس رفتیم. آن سالها بدلیل شغل پدرم ، در بیرجند زندگی میکردیم و هر ساله تقریبا” اغلب تعطیلات را مخصوصا” عید نوروز و تابستان را به همراه خانواده به طبس می رفتیم ودر منزل خودمان واقع در میدان شاه آن زمان ایام را سپری میکردیم . شمال ما باغ گلشن طبس و دریای ما هم استخر آب روستاهای اطراف بود. .برادرم و خواهرم دوران دبیرستان خود را در طبس میگذراندند تا مادر بزرگ تنها نباشد . تابستان ۵۷ خیلی قشنگ آغاز شد شاید زیبایی اش برای من این بود که وقتی به طبس رسیدیم پدرم به خاطر موفقیت در امتحانات برایم دوچرخه خریده بودند ، یادش بخیر آقای ضرابی یک کلام دوچرخه را با ۳۲۰ تومان به پدرم فروخت ، مغازه ایشان دقیقا” کنار ساختمان مخابرات قبل از زلزله و دیوار به دیوار خانه ما بود ، و به عبارتی پشت مغازه های مسگر ها. هی .. یادش بخیر که چه صفایی داشت ، صبح زود صدای چکش مسگر ها بلند میشد و تا غروب ادامه داشت ، مخصوصا” تابستانها که بچه مدرسه ایها هرکدام قلم و چکشی بدست می گرفتند تا هم مشغول باشند و هم با حکاکی در سینی های مسین یادی از خود بجای گذاشته باشند .
شبهای باغ گلشن واقعا” زیبا بود ، اصلا آدم باور نمی کرد که در کویر است ،… بگذریم روزها می گذشت و می گذشت و ما باید با نزدیک شدن مدارس دوباره به بیرجند برمی گشتم ، روز ۲۰ شهریور پدرم از بیرجند به طبس آمدند تا باتفاق به بیرجند برگردیم ، چند روزی بیشتر تا اول مهر باقی نمانده بود گفتتند سری به اقوام بزنیم و کم کم آماده برگشتن شویم ، حدودا” صبح روز ۲۴ شهریور بود که برای خداحافظی از اقوام ساکن در اطرف طبس، از شهر خارج شدیم ، غافل از اینکه باید با طبسی های و فامیل ساکن در طبس خداحافظی کنیم ، مخصوصا” دختر عمه ام که آن روز اصرار داشت با ما همسفر شود ، ولی نشد ، های های گریه میکرد که دایی جان من هم می خواهم با شما بیایم . هیچ نمی دانستیم دیگر هیچوقت او را و حتی چهره معصومش را نخواهیم دیدید …. مادرش میگفت فردا، دایی بر میگردند و قرار است به امام زاده برویم ( امام زاده حسین بن موسی الکاظم) . به هر حال فردای آن روز با اصرار مادرم به طبس برنگشتیم، روز ۲۵ شهریور قرار بود شام را در روستا و در نزد عموی مادرم باشیم که با اصرار ایشان حدود ساعت ۵ غروب بود که به منزل ایشان رفتیم. هوا واقعا” گرم بود و از هر روز شاید گرمتر بود بر خلاف سایر روزها که اغلب طوفانی بود آن روز اصلا” طوفانی در کار نبود و روی همین اصل فرشی در ایوان پهن کردیم ومشغول صحبت بودیم دقایقی از ساعت ۷ گذاشته بود ، آن وقتها در روستاها برق نبود و سر شب باید چراغهای توری را پر نفت می کردند که تا آخر شب که شب نشینی طول میکشید (به قول طبسی ها چراغانی) چراغ توری ، تاب آورد ، چراغ توری را تازه آماده کردند و آویزان بر زنجیر بلندی که به همین منظور از سقف بلند ایوان آویزان شده بود. هوا رفته رفته تاریک می شد ، در طبس ، چه در روستا ها و چه در شهر اغلب مردم معمولا چند تا مرغ و خروس و مرغابی و بو قلمون داشتند ، منازل اغلب بزرگ با حیاطهای بزرگ و حوض آبی هم در وسط حیاط بود که در آن ماهی نگهداری می شد.ما بچه ها در حیاط بازی میکردیم ناگهان فکر کردم چیزی در آب حوض افتاد ، و به سمت دریاچه رفتیم ماهی ها به سطح آب آمده بودند و هراسان بودند همزمان صدای بوقلمون ها پیشی گرفته بود و در پی آن سایر ماکیان همصدا شده بودند و بال بال میزدند و بی تابی می کردند. ، تقریبا” در چند لحظه ظاهرا” این صدا از تمام روستا بگوش میرسید ، خفاشها به طرز عجیبی از این طرف به آن طرف و از آن طرف به این طرف در پرواز بودند ، البته همه این اتفاقات شاید یک تا دو دقیقه شاید هم کمتر طول کشید ، خیلی دقت نداشتیم ، ولی آنقدر موضوع غیر عادی بود که توجه همه جلب شده بود. ناگهان یکی از بستگان که تجربه تلخ زلزله فردوس را به خاطر داشت فریا زد چراغ توری دارد تکان میخورد ممکن است زلزله باشد ، دقیقا” خاطرم هست هنوز هیچ کس هیچ عکس العمل خاصی را نشان نداد ه بود که صدای کوبید ه ای ( مثل جسم سنگینی که از پشت بام می افتد ) فضا را پر کرد و زمین به شدت شروع به تکان خوردن کرد ، چراغی که آویزان بود ابتدا حالت پاندولی داشت و لی در یک لحظه حا لت تقریبا” چرخشی بخود گرفته بود ، زلزله فرا رسید تقریبا” رو طاقچه ها واقعا” چیزی نماند و آنجه بر آن نهاده بودیم بر زمین افتاد. سبوهای آب که بر دیوارها تکیه داده شده بود افتاد و شکست ، ایوانها ترک برداشت ولی هنوز از طبس خبری نبود ، حدود ساعت ۹ بود که یکی از اقوام که جان سالم از زلزله طبس بدر برده بود ، سراسیمه وارد شد …و فریاد زد .. طبس…طبس…….. و شروع کرد به فریاد و ناله و در جایش نشست… که … همه مردند…. همه رفتند… طبس خراب شد….. راستش در آن لحظه فقط گریه و ناله ….بود … پدرم فورا” جوانها را جمع کردند و گفتند سریعا” هرچه بیل و کلنگ و چراغ قوه دارید با خودتان بر دارید .تا برویم . یادم هست چندین دبه ۲۰ لیتری هم آب برداشتیم و تقریبا” وانت پراز نیروی کمکی به راه افتایم هرچه به طبس نزدیکتر می شدیم موضوع را بیشتر حس می کردیم..پسلرزه ها ی زلزله کاملا” واضح بود چندین بار ماشین از جاده منحرف شد …. من خودم که حتی پسلرزه های ۲ سال بعد زلزله طبس را شاهد بودم و در منطقه قاینات ( زلزله زیرکوه ۱۳۷۸) هم حضور داشتم .. چنان پسلرزه های را ندیدم … مثل آدمی که تب لرز دارد ،واقعا” زمین میلرزید ….. ۴۰ یا ۵۰ دقیقه طول کشید که به طبس رسیدم، شهر در غبار و تاریکی بود … فریاد و فغان همه جا را پر کرده بود…….البته هنوز دیوارهایی بر جا بود که بعدا” و در اثر پس لزره ها خراب شد… خیابان باغ گلشن تقریبا” مسدود بود ، هیچ جایی قابل شناسایی نبود ، یبشتر از روی درختها و آب انبارها می شد حدود آدرس را پیدا کرد. آب انبارها آگر چه آسیب دیده بود ولی پا برجا مانده بود ….. منزلمان که ادرس کاملا سر راستی داشت و دور میدان مرکزی شهر بود را با زحمت پیدا کردیم …. صدای ناله اجازه نمی داد از کجا شروع کنیم ….. دقایقی بعد از کند و کاو پیکر مادر بزرگم را یافتیم ، خدایش رحمت کند …لحظات سختی بود …. تا صبح کند و کاو ادامه داشت مرده و زنده …از زیر خروارها خاک بیرون کشیده میشدند……زمین حرارت داشت شب طوفانی شده بود و ماه گرفتگی بر شدت تاریکی و غربت افزوده بود…… دوست داشتیم به هر ناله ای پاسخ بدهیم ولی واقعا” امکان ناپذیر بود…. دیوارهای گلین و پهن بر سر هر جنبنده ای فرود آمده بود در اولین لحظات او را به دیار ابدی فرستاد و آنان که فریاد داشتند یا آنان بودند که در سردابها ( زیرزمین) بودند و یا آنان بودند که در مسیرهای رفت و آمد تقریبا” آوار کمتری را تحمل می کردند …..صبح نزدیک می شد و با طلوع فجر خرابی طبس نمایانتر می شد……نزدیک صبح بود که پس از تلاش فراوان پیکر دیگر بستگان هم تقریبا بدست آمد ، اغلب جنازه ها فقط از روی لباس شناخنه می شدند و گرنه قابل شناسایی نبودند……شاید اولین گروههایی که به امام زاده رسیدیم ما بودیم ….. تا مکانی را برای دفن اجساد بیابیم ….زمین طبس که قبلا” با بیل دستی قابل حفر بود ، آن روز با کلنگ کنده نمی شد ، گویی خاک غربال شده را غلطک کوبی نموده بودند…… به همین دلیل اغلب جنازه ها در گورستانهای جمعی دفن شد که به ماشین های سنگین حفر شده بود . …… باد سرد صبحگاهی کویر، بوی مرگ طبس را به چهار سوی عالم برد و روز بعد رادیو با اعلام خبر زلزله طبس، مردمی را روانه طبس نمود تا به فر یاد آسیب دیدگان برسند….. اگرچه افرادی حتی تا روزهای بعد از زلزله از مرگ نجات یافتند ولی تقریبا” بسیاری از ساکنان طبس در اولین دقایق جان باختند …… و چه راست می گفت عمه ام که فردا قرار است همه با هم به امام زاده برویم …..روحشان شاد و یادشان گرامی باد
….اگرچه از آن صبح سالیان سال میگذرد … امام زاده بازسازی شد و شهر عوض شد ولی چهره به خاک خفته طبس در آن روز برای بازماندگان زلزله فراموش نشدنی است… طبس را اگر هزاران بار زیباتر از قبل بسازند بازهم برای طبسیها ،آن طبس نمی شود

برچسب ها :

این مطلب بدون برچسب می باشد.

  1. 19 سپتامبر 1978

    طبس را اگر هزاران بار زیباتر از قبل بسازند بازهم برای طبسیها ،آن طبس نمی شود….
    .
    .
    .
    ………………………………. بدون شرح بیشتر! خیلی زیبا و شکیل..
    تشکر از صاحب این قلم- یاد تمام از دست رفتگان را گرامی می داریم. (دسته گُل)

  2. لطفی

    سلام آقای دکتر آریامنش،
    واقعا لذت بردیم از این قلم شیوای شما. با تشکر فراوان.
    راستی سایت هودر اعلام کرده بود که قرار است آقای دکتر به مناسبت بزرگداشت زلزله طبس، مسیر تهران-طبس را با دوچرخه رکاب بزنند. برای همراهی هم فراخوان داده بودند! لطفا نتیجه و گزارش این دوچرخه سواری را هم منعکس نمایید. اصلا انجام شد یا کلاً موضوع منتفی شد؟

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

√ کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
√ آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد


قالب وردپرسدانلود رایگان قالب وردپرسپوسته خبری ایرانیقالب مجله خبریطراحی سایتپوسته وردپرسکلکسیون طراحی