یزدانیان

هودر:دکتر یزدانیان و یادداشتی پیرامون شعار سال ۹۶

 

بسمه تعالی

شعار سال ۹۶ و چند نکته

( بخش نخست)

حمید یزدانیان

انتخاب و اعلام شعار در ابتدای فروردین هر سال، آثار مثبت فراوانی دارد. از جمله:

  • همگرایی و هم افزایی همه اجزای نظام در طول سال و تمرکز بر موضوع و مسئله محوری کشور
  • تولید ادبیات علمی و پژوهشی مناسب به همت تحلیل گران و علاقمندان به نظام و کشور
  • پیشگیری از حاشیه روی و هرز امکانات و پتانسیل های بی شمار کشور
  • و…

امسال نیز مقام معظم رهبری در پیام نوروزی خود ” اقتصاد مقاومتی ، تولید و اشتغال” را به عنوان شعار سال انتخاب فرمودند. هر چهار کلید واژه فوق ( اقتصاد – مقاومت – تولید – اشتغال ) قابل تامل و نیازمند تشریح و تبیین توسط صاحب نظران و پژوهشگران است.

نظام اقتصادی از سه خرده نظام تولید، توزیع و مصرف تشکیل شده است. در نظام اقتصادی لیبرالی مبتنی بر اقتصاد آزاد، تولید حداکثری، مصرف حداکثری و توزیع بر مبنای نظام عرضه و تقاضا مورد تاکید است. ولی به نظر می رسد نظام اقتصاد اسلامی در هر سه خرده نظام مذکور، حرف های متفاوتی با نظام سرمایه داری دارد. در تولید، بر تولید ضروریات و اولویت بندی و رتبه بندی تولیدات، در نظام مصرف، بر پرهیز از اسراف و زیاده روی و در نظام توزیع بر مفاهیمی چون ایثار ، انفاق ، احسان، زکات ، خمس و… تاکید می کند و این تفاوت دیدگاه است که الگوی حکومت اقتصادی جامعه اسلامی را از غرب و شرق متمایز می سازد.

در سلسله یادداشت های سال ۹۶ تلاش خواهم نمود در حد وسع و بضاعت علمی به این موضوع بپردازم.

  • تولید

واژه Production در لغت به معانی استخراج، فراورده، محصول، کار،  عمل، نتیجه، ارائه و تولید آمده است. تولید در علم اقتصاد به معنی تهیه کالا و خدمات مورد نیاز با استفاده از منابع و امکانات موجود است. و به آن فراوری و زایش هم می گویند. فعالیّت تولیدی سلسله اقداماتی است که برای تبدیل منابع به کالاهای مورد نیاز صورت می‌گیرد.

در بحث تولید محورهای مختلفی از جمله انگیزه ، ویژگی های نظام تولید، شرایط نیروی کار ، آفات تولید ، آثار و نتایج مثبت تولید و… قابل طرح و بحث است.

مانند همه افعال و اعمال در نظام حکومتی اسلامی، نیت و انگیزه در تولید از جایگاه و اهمیت ویژه ای برخوردار است. بر خلاف نظام سرمایه داری که انگیزه صرفا مادی و کسب سود بیشتر و متعاقب آن رفاه حداکثری است در نظام دینی، نیت و هدف در تولید نیز بایستی قرب الی الله و کسب رضایت خداوند متعال باشد.

امام علی علیه السلام می فرمایند:

ان کنتم عاملین فاعملوا لما ینجیکم یوم‌ العرض‌

“اگـر شما مرد کار و عمل هستید؛ پس عمل کنید بدان‌چه‌ که‌ شما را روز حساب، رستگاری بخشد.”

استاد قرائتی می فرمودند مومن باید زرنگ باشد. شما که حمام می روید، بدنتان را هم که می شورید پس چه بهتر که نیت غسل کنید تا ثواب غسل کردن هم عایدتان گردد.

حال به سرمایه گذاران محترم در بخش های تولیدی باید گفت: شما که با وجود همه مشکلاتی که در بخش تولید وجود دارد، اقدام به سرمایه گذاری می نمایید پس چه بهتر که با انگیزه الهی و خدمت وارد این مسیر شوید که قطعا خدای متعال هم خیر و برکت بیشتری عنایت خواهد فرمود.

امام علی علیه السلام در جای دیگری می فرمایند:

ان لله سـبحانه عـبادا یـختصهم بالنعم لمنافع‌ العباد یـقرها فی‌ایدیهم ما بذلوها فاذا منعوها نزعهم و حولها الی غیرهم

“به راستی که خداوند سبحان را بـندگانی اسـت که نعمت‌های خود را به آن‌ها اخـتصاص داده اسـت‌ بـرای‌ مـنافع بـندگانش و مادام که آنـ‌ها در کـار بذل و بخشش از آن نعمت هستند، این نعمت‌ها در دست آنان باقی است. همین که آن‌ها از بخشش آن نعمت‌ها خـودداری‌ کـنند‌، خـدا هم آن‌را از آن‌ها گرفته، به دیگران مـی‌بخشد.”

بنابراین تولید کننده در نظام دینی، باید با هدف خدمت به خلق و تامین منافع عباد الله در این مسیر گام بردارد که خداوند نیز به سرمایه او برکت داده و آن را تکثیر می نماید.

شاید دلیل شکست های اقتصادی مستمر برخی تولید کنندگان در جامعه اسلامی، عدم توجه به این مهم باشد.

شخصی امام‌ باقر‌ علیه السلام را دید که مشغول زراعت‌ در‌ مزرعه‌ شان بـودند و از گـرما عرق کرده بودند، پرسید اگر در این حالت مرگتان فرا رسد چه می‌کنید؟ امـام فـرمودند: در ایـن صورت در حالی‌که مشغول‌ بندگی‌ و اطاعت خداوند هستم، خدا‌ را‌ ملاقات می‌کنم.

به عبارتی کار کردن در مزرعه و تولید مایحتاج ضروری جامعه را معادل بندگی و اطاعت خداوند قلمداد نموده اند.

از دیگر نکات مورد توجه در تولید از منظر دینی تولید نیازها و احتیاجات ضروری مسلمین است به گونه ای که ناچار به دست نیاز به سمت بیگانه دراز کردن نداشته باشند.

امام علی علیه السلام نیز در این زمینه می فرمایند:

“درخواست از دیگران، کمند‌ خواری است بر گردن کـه عـزت ارجمند را می‌گیرد و گوهر پاک‌ گـهر‌ را‌ مـی‌ستاند”

بر خلاف نظام سرمایه داری که اصرار بر به حداکثر رساندن تولید دارد و برای ورود این تولید به بازار باید “مصرف بی رویه” را تبلیغ و ترویج کند. در نظام دینی بر تولید در حد ضرورت و رفع نیاز تاکید شده است. و امام علیه السلام می فرمایند:

” مقدار کمی که انسان نیازمند آن اسـت‌، بهتر‌ اسـت‌ از بـسیاری که انسان از آن بی‌نیاز باشد”

ژان باتیست سی (Jean Baptiste Say) می گوید: “هر کالایی هنگامی تولید تلقی می شود، که ارزش آن برای مصرف کننده مساوی هزینه‌های تولید باشد. تولیدکننده ای که کالایی را تولید کند و قادر به فروش آن نباشد، در حقیقت چیزی تولید نکرده است”

تفاوت دو دیدگاه تا حدودی در عبارات فوق مشهود است.

ان شاء الله در بخش های بعدی به زوایای دیگری از موضوع پرداخته و مثال های کاربردی ارایه خواهد شد.

برچسب ها :

این مطلب بدون برچسب می باشد.

شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید

√ کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
√ آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد


قالب وردپرسدانلود رایگان قالب وردپرسپوسته خبری ایرانیقالب مجله خبریطراحی سایتپوسته وردپرسکلکسیون طراحی